Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik

13 Nisan 2021

07/04/2021 tarihli 31447 sayılı Resmî Gazete’de “Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ” (Yönetmelik) yayımlanarak yayımı tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik hükümleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı (Başkan) tarafından yürütülecektir.

I-) Amaç ve Kapsam

Yönetmelik; tasarruf finansman şirketlerinin kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.

II-) Tanımlar

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik’in tanımlara ilişkin 3. Maddesi uyarınca;

Banka: Mevduat bankaları ve katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarını,

Birlik: Finansal Kurumlar Birliğini,

Finansal kuruluş: Kredi kuruluşları dışında kalan ve sigortacılık, bireysel emeklilik veya sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak veya bu Kanunda yer alan faaliyet konularından en az birini yürütmek üzere kurulan kuruluşlar ile kalkınma ve yatırım bankaları ve finansal holding şirketlerini,

Kanun: Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununu

Kontrol: Bir tüzel kişinin; sermayesinin, asgari yüzde elli birine sahip olma şartı aranmaksızın, çoğunluğuna doğrudan sahip olunması veya bu çoğunluğa sahip olunmamakla birlikte imtiyazlı hisselerin elde bulundurulması veya diğer hissedarlarla yapılan anlaşmalara istinaden oy hakkının çoğunluğu üzerinde tasarrufta bulunulması suretiyle veya herhangi bir suretle yönetim kurulu üyelerinin karara esas çoğunluğunu atayabilme ya da görevden alma gücünün elde bulundurulmasını,

Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

Müşteri: Tasarruf finansman sözleşmesi imzalayan gerçek veya tüzel kişiyi,

Nitelikli pay: Bir şirketin sermayesinin veya oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları,

Organizasyon ücreti: Müşterilerin tasarruf finansman sözleşmesi kapsamında tasarruf finansman faaliyeti ve tasarruf fon havuzunun yönetimi karşılığında ödeyecekleri tutarı,

Özkaynak: Ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, dönem net kârı, geçmiş yıllar kârı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemler toplamından varsa dönem net zararı, geçmiş yıllar zararı ve Kurulca belirlenecek diğer kalemlerin düşülmesi suretiyle elde edilen bakiye ile nitelikleri Kurul tarafından belirlenecek sermaye benzeri borçları,

Sözleşme: belirli bir tasarruf tutarı ve dönemine bağlı olarak önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinimi için müşteriye finansman kullanma hakkı veren, şirkete ise müşteriye ait birikmiş tasarruf tutarını yönetme, geri ödeme ve finansman kullandırma yükümlülüğü ile organizasyon ücreti alma hakkı veren, faizsiz finansman esaslarına göre düzenlenen tasarruf finansman sözleşmesini,

Şirket: Tasarruf finansman şirketini,

Şube: Şirketin bağımlı bir parçasını oluşturan ve faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi başına yapan her türlü iş yerini,

Tahsisat: Tasarruf finansman sözleşmesi uyarınca, tahsisata hak kazanılmasına ilişkin koşulların yerine gelmesi şartı ile müşterinin tasarruf birikimlerinin ve sözleşme kapsamında taahhüt edilen finansman tutarının müşterinin, mirasçısının veya vekilinin konut, çatılı iş yeri veya taşıt edinmesi amacıyla satıcı konumundaki üçüncü kişilere hesaben ödenmesini,

Tahsisat fonu: Belirli bir dönemde, Kanun ve bu Yönetmelikte yer alan likidite ve diğer sınırlamalar kapsamında şirket tarafından tahsisat için ayrılması gereken asgari fon tutarını,

Tarife: Belirli bir dönemde müşterilere sunulan müşteri bazlı veya çekilişli tasarruf finansman sözleşmelerinin tasarruf ve tahsisat vadeleri ile maliyet oranlarını gösteren tabloyu,

Tasarruf fon havuzu: Belirli bir dönemde tasarruf finansman şirketi nezdindeki birikmiş tasarruflar ve finansman geri ödemelerinden oluşan tutarlar toplamından, tahsisat olarak verilmiş tutarlar ile tasarruf geri ödemelerinin düşülmesinden sonra kalan tutarı,

Tasfiye komisyonu: Kurul tarafından atanacak en az üç kişilik tasfiye komisyonunu,

Tasarruf finansman faaliyeti: Bir sözleşme kapsamında önceden belirlenmiş koşulların gerçekleşmesi şartıyla konut, çatılı iş yeri veya taşıtın edinimi için faizsiz finansman esaslarına göre belirli bir süre tasarruf edilmesi, müşterilere finansman kullandırılması ve toplanan tasarrufların yönetimini,

Ticari amaçlı sözleşme: Gerçek kişi tacirlerin ticari işletmeleriyle ilgili olarak finansman kullandığı sözleşmeler ile tüzel kişi tacirlerin finansman kullandığı sözleşmeleri,

ifade etmektedir.

III-) Şirket Kuruluşu

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ‘in şirket kuruluşuna ilişkin 4. Maddesi uyarınca Türkiye’de tasarruf finansman şirketi kurmak üzere Kurum’a verilecek başvuru dilekçesine;

Şirket kurulmasından beklenen faydayı analiz eden, öngörülen faaliyet konularına ait iş planlarını, şirketin mali yapısı ile ilgili projeksiyonlarını, ilk 3 yıl için bütçe planını ve yapısal örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programının,

Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin örneklere uygun şekilde düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri beyannamenin,

Kurucularca imzalanmış şirket ana sözleşme taslağının,

Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişilerin müflis olmadıklarına ve konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin ticaret sicil müdürlüklerinden alınacak belgelerin,

Tüzel kişi kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip tüzel kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran tüzel kişilerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma başvurularının tasdik edilmemiş ve haklarında iflasın ertelenmesi kararı verilmemiş olduğuna dair ticaret sicil müdürlüklerinden alınacak belgelerin,

Gerçek kişi kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip gerçek kişi ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek kişilerin arşiv kaydını da içeren son 6 ay içinde alınmış adli sicil belgelerinin,

Tüzel kişi kurucuların kurulacak şirkete ortak olunmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,

Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip ortaklarının veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin, faaliyet izni kaldırılan veya fona devredilen bankalarda veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilmiş olan bankalarda doğrudan veya dolaylı olarak %10 veya daha fazla paya sahip olmadığına veya kontrolü elinde bulundurmadığına dair noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütname ile bu hususlara ilişkin olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonundan temin edecekleri belgelerin,

Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip ortaklarının veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin, tasfiyeye tâbi tutulan bankerler ile iradî tasfiye haricinde faaliyet izni kaldırılan faktoring, finansal kiralama, finansman, tasarruf finansman ve sigorta şirketleri ile para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren kurumlarda doğrudan veya dolaylı olarak %10 veya daha fazla paya sahip olmadığına veya kontrolü elinde bulundurmadığına ilişkin noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin,

Tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip ortakları veya kontrolü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişiler, pay oranları ve tutarları, faaliyet konuları, yatırım ve işletme alanları hakkında ayrıntılı açıklamalar ile 01/06/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu (3568 sayılı Kanun)’na göre ruhsat almış yeminli mali müşavirlerce onaylanmış son 3 yıla ait bilanço ile gelir tablolarının, banka veya finansal kuruluş niteliğindeki tüzel kişi kurucular için varsa derecelendirme şirketlerinden biri tarafından hazırlanmış raporun,

Tüzel kişi kurucuların gerçek kişi ortak ya da ortaklara ulaşılıncaya kadar ortaklık yapılarını gösteren tablolar ile bunların imtiyaz hisselerini gösteren listelerin veya imtiyazlı hisse bulunmaması halinde buna ilişkin noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin,

Kurucular ile tüzel kişi kurucuların nitelikli paya sahip ortaklarının veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek ve tüzel kişilerin, muaccel vergi ve prim borcu bulunmadığına ilişkin noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin,

Sermayenin %10 ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların, kurucu beyannamelerinde belirtilen mevduat ve kredi hesaplarına ilişkin bilgilerin, bu hesapların açılış tarihlerini de içerecek şekilde tevsiki amacıyla, her biri aynı tarihi taşıyan ve ilgili bankalarca Kuruma hitaben düzenlenecek belgelerin,

Sermayenin %10 ve daha fazlasını taahhüt eden gerçek kişi kurucuların mali durumları hakkında 3568 sayılı Kanun’a göre ruhsat almış yeminli mali müşavirlerce düzenlenecek raporun,

Sermayenin %10 ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların, gerekli kaynağı nasıl temin edeceklerine ilişkin yazılı bilginin ve ayrıca bu tutarı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağladıklarına ilişkin örneğe uygun olarak düzenleyip noter huzurunda imza edecekleri birer taahhütnamenin,

Kurumla yürütülecek işlemlerde, varsa kurucuları temsile yetkili kişi veya kişilere verilmiş vekaletname örneklerinin,

Yönetim kurulu üyelerinin örneğe uygun olarak düzenlenmiş ayrıntılı özgeçmişlerinin,

25/04/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında oluşturulan sistemler vasıtasıyla kimlik ve adres bilgilerine elektronik ortamda ulaşılabilenler hariç yabancı uyruklu gerçek kişilerin, kimlik belgesi veya pasaportlarının noter onaylı örneklerinin

eklenmesi gerekmektedir.

Kurucuların yurt dışında kurulu bir banka veya finansal kuruluş olması halinde ilaveten;

Türkiye’de şirket kurulmasına ilişkin yetkili kurullarından alınmış karar örneklerinin,

Son 5 yıla ait konsolide bağımsız denetim raporlarının,

Kurulmuş olduğu veya faaliyette bulunduğu ülkede faaliyette bulunmasının yasaklanmamış olduğuna veya faaliyetlerinde herhangi bir kısıtlama bulunmadığına ilişkin yetkili kurullarından alınmış belgenin,

Ana sözleşmesinde belirtilen faaliyet alanları, organizasyon yapısı, kurulu bulunduğu ülke dışındaki ve kurulu bulunduğu ülkedeki teşkilat yapısı, uluslararası mali piyasalardaki faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi ve belgeler ile varsa derecelendirme şirketleri tarafından hazırlanan ve öngörülen derecelendirmeyi de içeren raporun

Kurum’a gönderilmesi gerekmektedir.

Kuruluş başvurularına ilişkin bilgi ve belgelerdeki eksikliklerin, eksikliğe ilişkin Kurum yazısının tebliğ tarihinden itibaren 6 ay içinde giderilmemesi halinde başvuru geçersiz hale gelmektedir.

Şirketlerin kurucularca imzalanmış şirket ana sözleşme taslağında, konut finansmanı faaliyetinin iştigal konusu olarak belirtilmesi zorunludur.

IV-) Faaliyet İzni

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ‘in faaliyet iznine ilişkin 5. Maddesi uyarınca;

Kuruluş işlemlerinin mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmesinden ve Ticaret Siciline tescil ve ilan işlemlerinin tamamlanmasından, faaliyetlerine uygun hizmet birimleri ile risk yönetimi, iç kontrol, muhasebe, bilgi işlem ve raporlama sistemlerinin kurulmasından, bu birimler için yeterli personel kadrosunun oluşturulmasından ve personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve sorumluluklarının belirlenmesinden sonra şirket tarafından, kuruluş izni verilmesine ilişkin Kurul kararı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde;

- Ana sözleşmenin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesinin bir nüshası,
- Yönetim Kurulu üyeleri ile genel müdür ve genel müdür yardımcılarının Kanun’da belirtilen şartları taşıdığını tevsik edici belgeler

ile birlikte Kurum’a başvurulacaktır.

Kurumca, faaliyet izni için başvuran şirketin sermayesinin her türlü muvazaadan ari olarak nakden ödenip ödenmediği ile planlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek düzeyde olup olmadığı, uygun hizmet birimleri ile risk yönetimi, iç kontrol, muhasebe, bilgi işlem ve raporlama sistemlerinin kurulup kurulmadığı, bu birimler için yeterli personel kadrosunun oluşturulup oluşturulmadığı ve personelin buna uygun görev tanımları ile yetki ve sorumlulukların belirlenip belirlenmediği hususları incelenecektir.

Yürütülecek faaliyetlerin sürekliliğine ve bilgilerin güvenliği ile gizliliğine dair gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı hususlarına ilişkin olarak, 06/04/2019 tarihli ve 30737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ kapsamında şirkete ilişkin bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılacak yerinde inceleme neticesinde hazırlanan rapor da Kurum’a iletilecektir.

Söz konusu incelemeye ve bağımsız denetim raporuna ilişkin yapılacak değerlendirmeyi müteakip durumları uygun görülenlere Kurulca faaliyet izni verilmekte olup, verilen izinler Resmî Gazete’de yayımlandıkları tarihten itibaren geçerlilik kazanacaktır.

Faaliyet izninin Resmî Gazete’de yayımlanmasından önce Kurumca yapılacak tebligata istinaden, kurucular tarafından asgari sermayenin %5’i tutarındaki sisteme giriş payının genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı muhasebe birimlerine yatırıldığına dair belgenin Kurum’a ibraz edilmesi gerekmektedir.

Faaliyete geçilmesini müteakip, iletişim bilgileri ile birlikte faaliyete geçiş tarihinin Kurum’a bildirilmesi zorunludur.

V-) Şube Açma

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ‘in şube açılmasına ilişkin 6. Maddesi uyarınca;

Şirketlerin şube açması izne tabidir.

Şube açma izni almak üzere Kurum’a başvuracak şirketin standart oran ve sınırlamalara uyumlu olarak faaliyet göstermesi ve her bir şube için 1.000.000-TL tutarında sermayeye sahip olması gerekmektedir. Dikkate alınacak sermaye, şirketlerin ödenmiş sermayesinden bilançoda görülen zararın yedek akçelerle karşılanamayan kısmı düşüldükten sonra kalan tutarı ifade etmektedir.

Kurum’a yapılacak başvurulara, şube açılışına ilişkin yönetim kurulu kararının bir örneğinin eklenmesi zorunludur.

Yapılacak değerlendirme sonucunda Kurumca uygun görülmesi halinde şirkete şube açma izni verilecektir.

İzin tarihinden itibaren 3 ay içinde, şubenin Ticaret Sicili’ne tescil ve ilan ettirilmesi ve tescilin ilan edildiği Ticaret Sicili Gazetesi’nin bir nüshasının Kurum’a gönderilmesi zorunludur.

İzin tarihinden itibaren 3 ay içinde şubenin tescil ve ilan ettirilmemesi halinde, verilen izin geçersiz olacaktır. Şirketin; kapanan şubelerini, kapanış tarihini izleyen 1 ay içinde Kurum’a bildirmesi gerekmektedir.

Şirketin, şubelerine ilişkin adres değişikliklerini 1 ay içinde Kurum’a bildirilmesi gerekmektedir.

Şirketin bir ilde bulunan şubesini başka bir ile taşıması, yeni şube açılması esaslarına tabidir.

Şirket, her ne ad altında olursa olsun şube dışında teşkilatlanmaya gidemeyecek ve acentelik veremeyecektir.

VI-) Ana Sözleşme Değişikliği ve Sermaye Artırımı

Yönetmelik’in ana sözleşme değişikliği ve sermaye artırımına ilişkin 7. Maddesi uyarınca;

Ana sözleşme değişiklik tasarılarının, konu ile ilgili yönetim kurulu kararının bir örneği ile birlikte Kurum’a gönderilmesi zorunludur.

Sermaye artırımlarına ilişkin ana sözleşme değişikliklerinde yönetim kurulu kararının bir örneği ve bir önceki sermayenin ödendiğinin tespitine ilişkin rapora ek olarak, sermaye artırımının iç kaynaklardan gerçekleştiriliyor olması halinde iç kaynakların sermayeye ilave edilebilirliğine ilişkin tespit raporunun, iç kaynaklara başvurulmadan gerçekleştirilecek sermaye artırımlarında ise arttırılacak tutarın her türlü muvazaadan âri olarak nakden ödeneceğine ilişkin beyanın Kurum’a gönderilmesi gerekmektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) çerçevesinde kayıtlı sermaye sistemine geçmiş şirketler için kayıtlı sermaye tavanı içinde yapılacak sermaye artırımlarında, Kurum’a bildirimde bulunulması zorunludur.

Ana sözleşme değişikliğinin yayımlanmasını müteakip değişikliğin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesinin bir nüshası 7 iş günü içerisinde Kurum’a gönderilecektir.

Sermayenin mevzuata aykırı olarak artırıldığı tespit edilen kısmı özkaynak hesaplamasında dikkate alınmamaktadır.

VII-) Pay Edinim ve Devirleri

Yönetmelik’in pay edinim ve devirlerine ilişkin 8. Maddesi uyarınca;

Kurul’un iznine tabi pay edinim ve devirlerinde, pay edinecek gerçek ve tüzel kişilerce Kurum’a yapılacak başvurulara, Şirket kurulmasından beklenen faydayı analiz eden, öngörülen faaliyet konularına ait iş planlarını, şirketin mali yapısı ile ilgili projeksiyonlarını, ilk üç yıl için bütçe planını ve yapısal örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programı ve kurucularca imzalanmış şirket ana sözleşme taslağı hariç olmak üzere, kuruluşta aranan belgelerin eklenmesi zorunludur.

Kurul’un iznine tabi pay edinim ve devirlerinde, payları devralacakların yurt dışında kurulu bir banka veya finansal kuruluş olması halinde, Kurum’a yapılacak başvurulara, kuruluşta ilaveten aranan belgelerin eklenmesi zorunludur.

Pay defterine kaydedilen hisse devirlerinin izne tabi olmasalar bile 1 ay içinde Kurum’a bildirilmesi zorunludur.

VIII-) Birleşme, Bölünme ve Devir

Kanun’un birleşme, bölünme ve devire ilişkin 9. Maddesi uyarınca;

Şirketlerin birleşme, bölünme ve devri Kanun’un risk yönetimi faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar dışında genel hükümlere tabidir.

Birleşme, bölünme veya devire ilişkin Kurulca verilecek izin için Kurum’a verilecek başvuru dilekçesine;

Birleşme, bölünme veya devire ilişkin yönetim kurulu kararı,

Birleşme, bölünme veya devir işlemi sonrasında mevcut yükümlülüklerin yerine getirilmesine dair plan,

Birleşme, bölünme veya devir sözleşmesi,

Şirket özkaynağının tespitine, birleşme ve değiştirme oranlarının hesaplanmasına, gerçekleştirilecek sermaye artırım tutarının belirlenmesine ve birleşme, bölünme veya devire esas finansal tablolara ilişkin bağımsız denetim raporları,

Birleşme, bölünme veya devir sonucu oluşacak ana sözleşme taslağı,

Birleşme, bölünme veya devir işleminin gerekçelerini ortaya koyan rapor,

Birleşme, bölünme veya devirden itibaren 3 yıllık hedeflerin ortaya konulduğu tahmini finansal tablolar ve birleşme veya bölünme sonrası tahmini bilanço

eklenecektir.

İznin tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde şirket genel kurulunda karar almak suretiyle birleşme, bölünme veya devir işlemlerine geçilmediği takdirde verilen izin geçersiz olacak ve yeniden izin alınmadan bu işlemlere devam olunamayacaktır.

IX-) İradi Tasfiye

Yönetmelik’in iradi tasfiyeye ilişkin 10. Maddesi uyarınca;

Şirketlerin faaliyetlerine son vermeleri ve iradi tasfiyeleri Kurul’un iznine tabidir. Şirketin faaliyetlerine son vermesi ve iradi tasfiyesi için konuya ilişkin yönetim kurulu kararı ile birlikte Kurum’a başvurması gerekmektedir.

İzin tarihinden itibaren 3 ay içinde şirket tarafından tasfiye kararı alınmadığı takdirde verilen izin geçersiz olacak, yeniden izin alınmadan faaliyetin sona erdirilmesine ve tasfiye işlemlerine devam edilmeyecektir. Tasfiye kararı verildikten sonra en geç 15 gün içinde tasfiye işlemlerine başlanacaktır.

Tasfiye olacak şirketlerin, müşterilerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirebileceğine dair bir tasfiye planını Kurum’a sunması zorunludur.

İradi tasfiye planında şirketin tahsisat ödemeleri başta olmak üzere yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyecek işlemlere izin verilmemektedir.

Tasarruf finansman şirketleri iradi tasfiye izni almalarını müteakip, durumlarını Türkiye çapında basımı ve dağıtımı yapılan en az iki gazete ile ilân ve şirket müşterileri ile diğer alacaklılarına veya bu durumda sayılabilecek kişi ve kurumlara tebliğ etmeleri gerekmektedir.

Şirketlerin tasfiyesi, yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve alacaklarının tahsili bizzat şirket tarafından yapılacaktır. Bu durumdaki şirketler, vadelerine göre varlık ve yükümlülükleri sona erene kadar faaliyetine devam edecek, ancak tasfiye izni verilmesinden sonra yeni müşteri edinemeyecek ve yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyecek hiçbir yeni taahhüt altına giremeyecektir.

Tasfiye işlemlerinin, sunulan plana göre gerçekleştirilmediğinin veya tasfiye sürecinin herhangi bir aşamasında, sunulan planın müşterilere ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmesi için yeterli olmadığının veya tasfiye sürecinin herhangi bir sebepten dolayı müşterilerin hak ve menfaatlerinin zarara uğratılmasına neden olduğunun tespit edilmesi halinde Kurul’ca iradi tasfiye izninin iptal edilmesini müteakip tasfiye işlemleri Kanun’un tasarruf finansman şirketinin faaliyet izninin kaldırılması ve tasfiyesine ilişkin 50/A maddesi kapsamında yürütülecektir.

X-) Tasarruf Finansman Sözleşmesi

Yönetmelik’in tasarruf finansman sözleşmesine ilişkin 16. Maddesi uyarınca;

Tasarruf finansman sözleşmelerine yalnızca konut, çatılı işyeri veya taşıt edinimi amacıyla tasarruf yapılması ve finansman sağlanması konu edilebilmektedir.

Tasarruf finansman sözleşmeleri, çerçeve sözleşme olarak Kurul’un uygun görüşü alınarak Birlik tarafından belirlenmektedir.

Şirketler, kimliklerini belgelemeyen müşteriler ile sözleşme düzenleyememekte ve işlem yapamamaktadırlar.

Sözleşmede asgari olarak;

Konut, çatılı işyeri veya taşıt olarak belirlenmiş finansman konusuna,

Sözleşmenin tutarına, asgari tasarruf oranına, finansman tutarına, varsa finansman maliyetine ve toplam geri ödeme tutarına,

Tasarruf dönemi ile finansman dönemi vadeleri, öngörülen tahsisat tarihi ve finansman geri ödeme tarihlerine,

Finansman tarihi itibarıyla finansman dönemi için talep edilmesi öngörülen teminatlara,

Tasarruf dönemi ödemeleri ile finansman dönemi geri ödemelerinin durdurulması veya ertelenmesi ile sözleşme tutarının değiştirilmesine ilişkin şartlara,

Sözleşmenin devrine ve veraset yoluyla intikaline,

Organizasyon ücreti ve kullandırılacak finansmana ilişkin teminatın değerleme ücreti ile diğer masraf kalemlerine ve bunlara ilişkin oran ve tutarlara,

Varsa tasarruf dönemi için müşteriye sağlanacak getiriye,

Tahsisat ödemesinin yapılması için gerekli şartlara ve ödeme sırasının belirlenme yöntemi ve kurallarına,

Sözleşmenin sona erme şartlarına ve hukuki sonuçlarına,

Sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde müşteriye iade edilecek tutarın iade süresi ve şartlarına,

Kullandırılacak finansmana ilişkin sigorta politikasına, sigortalanacak tutara, müşteri tarafından ödenecek sigorta primine ve müşterinin mevcut sigorta poliçelerinin kabul şartlarına,

Sözleşme kapsamında tarafların temerrüde düşmesine,

Tasarruf dönemindeki ödemelerin yapılmamasının taraflar bakımından hukuki sonuçlarına,

Sözleşmeden cayma ve fesih haklarına,

Tarafların diğer hak ve yükümlülüklerine,

Uyuşmazlık halinde yetkili olan tüketici hakem heyeti veya mahkemeye

ilişkin koşul ve hükümlerin yer alması gerekmektedir.

Şirket, sözleşmenin kurulmasından en az 1 gün önce, yukarıda sayılan hususları içeren bir ön bilgilendirme formunu müşteriye iletmekle yükümlüdür.

Bilgilendirme formlarında tarih ve devam eden belge numarasının yer alması zorunludur.

XI-) Müşteri Hakları

Yönetmelik’in müşteri haklarına ilişkin 17. Maddesi uyarınca;

Sözleşmenin tahsisattan önce sona ermesi halinde, geri ödeme süreleri saklı kalmak kaydıyla, müşterilerin şirket nezdindeki tasarruflarını geri alma hakları hiçbir suretle sınırlandırılamamaktadır.

Şirketlerin müşterilerini tasarruf finansman sisteminin işleyişi, tasarruf finansman sözleşmelerinde yer alan hükümler, cayma ve fesih hakları konusunda etkin bir şekilde bilgilendirmesi esastır.

Şirket, verilen hizmetlerden kaynaklanan sorulara cevap verecek bir sistem kurmakla ve bu hizmetle ilgili olarak müşterilerini bilgilendirmekle yükümlüdür.

Şirket, taraflar arasında kurulan sözleşmenin bir örneğini müşterilerine teslim etmek zorundadır. Talepleri hâlinde müşteri ile yapılan işlemlere ilişkin her türlü belgenin örneği, ücret talep etmeksizin müşterilere verilecektir.

Şirketler, tasarruf finansman faaliyetleri kapsamında yeni müşteri kazanımı amacıyla mevcut müşterilerine yönelik tasarruf fon havuzu kaynaklarından teşvik edici herhangi bir uygulamada bulunamayacaktır.

Tasarruf döneminde, sözleşme kapsamında müşteriden ipotek, rehin veya senet gibi teminatlar alınamayacak, organizasyon ücreti dışında müşteriyi ödeme yükümlülüğü altına sokacak herhangi bir işlem yapılamayacaktır.

Müşterinin, sözleşmeden cayma hakkını kullanması durumunda organizasyon ücreti de dâhil hiçbir kesinti yapılmaksızın yaptığı tüm ödemeler cayma kararının şirkete bildirilmesinden itibaren 14 gün içinde müşteriye iade edilecektir.

Müşterinin sözleşmede fesih hakkını kullanması durumunda tasarrufunun ve varsa tahakkuk etmiş getirisinin iadesi, iade talep tarihinden itibaren azami 6 ay içerisinde müşterinin göstereceği kendi adına açılmış banka hesabına defaten yapılacaktır.

XII-) Sözleşme Sınırlamaları

Yönetmelik’in sözleşme sınırlamalarına ilişkin 21. Maddesi uyarınca;

Bir şirketin imzalayacağı, tahsisat tutarı 1.000.000-TL‘yi aşan yüksek tutarlı sözleşme tutarlarının toplamı, şirketin ilgili tarihteki tüm sözleşme tutarlarının toplamının %15‘ini aşamayacak ve belirtilen yüksek tutarlı sözleşmeler, çekilişli sözleşmelere konu edilemeyecektir.

Şirketlerin tahsisat ödemesi yapabilmeleri için;

Müşteri bazlı sözleşmelerinde, sözleşme tutarının %40’ı kadar tasarruf yapmaları ve öngörülen sözleşme süresinin 2/5’ine ulaşmaları,

Çekilişli sözleşmelerde, henüz çekilişte çıkmayan müşterilere yapılacak tahsisat ödemelerinde ise, ödeme yapılacak tarih itibariyle grubun sözleşme tutarları toplamının %40’ı kadar bir tutarı tasarruf fon havuzu hesabında toplamaları ve grubun toplam süresinin en az 2/5’inin tamamlamaları

gerekmektedir.

Belirtilen 2/5 süresi, müşteri tarafından peşinat olarak yapılan tasarruf ödemesi tutarının toplam sözleşme tutarına oranı nispetinde azaltılabilecektir.

Çekilişli sözleşmelerde ise müşteriler, çekiliş grubuna girdiği tarihten itibaren 3 ay geçmeden ve 3 kez tasarruf ödemesi yapmadan tahsisat ödemesi alamayacaktır.

XIII-) Finansman Sınırlamaları

Yönetmelik’in finansman sınırlamalarına ilişkin 22. Maddesi uyarınca;

Bir şirket tarafından sağlanabilecek finansmanların toplamının, tasarruf fon havuzu ile özkaynakları toplamının %75’ini aşamaması gerekmektedir.

Bir müşteriye sağlanabilecek finansman tutarı, müşterinin sözleşmede öngörülen toplam tasarruf tutarının %50’sini geçemeyecek ve çekilişli sözleşmelerde bu hüküm uygulanmayacaktır.

Tasarruf finansman sözleşmelerinde finansman döneminin azami vadesi konut ve çatılı işyeri sözleşmeleri için 120 ayı, taşıt sözleşmeleri için 60 ayı aşamayacaktır.

Konut ve çatılı işyeri sözleşmelerinin finansmanında teminat gösterilecek gayrimenkullerin, 12/01/2017 tarihli ve 29946 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Değerleme Hizmeti Almaları ve Bankalara Değerleme Hizmeti Verecek Kuruluşların Yetkilendirilmesi ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş değerleme kuruluşları tarafından ve söz konusu yönetmelikte yer alan usul ve esaslara uygun olarak değerlemesinin yapılması zorunludur.

Şirketlerin bankalardan veya finansal kuruluşlardan sağlayacağı faizsiz finansman yöntemleri ile kira sertifikası ihracı ve benzeri faizsiz borçlanma araçları vasıtasıyla edinebileceği mali yükümlülüklerinin toplamı özkaynaklarının %30’unu geçemeyecektir. Özkaynaklarda mali yükümlülüğün edinilmesinden sonra meydana gelecek düşüşler nedeniyle oluşacak aşımlar bu kapsamdaki sınırlamada dikkate alınmayacaktır. Bu düzenleme 01/01/2023 tarihinde yürürlüğe girecektir.

Kurul, bahsi geçen sınırlamaları değiştirmeye veya bu konuda ilave sınırlamalar getirmeye yetkilidir.

XIV-) Tasarruf Havuzunun Değerlendirilmesine İlişkin Sınırlamalar

Yönetmelik’in tasarruf havuzunun değerlendirilmesine ilişkin sınırlamalara ilişkin 23. Maddesi uyarınca;

Tasarruf fon havuzunda toplanan tutarlar, şirket tarafından aşağıda belirtilen faizsiz yatırım araçlarında değerlendirilecek ve bu yatırımlardan elde edilen getiri, sözleşmede müşteriye getiri sağlanması öngörülmüş olması halinde sözleşmede yer alan hükümler çerçevesinde müşterilerin tasarruf birikimlerine ilave edilecektir. Sözleşmede müşteriye getiri sağlanmasının öngörülmemiş olması halinde, söz konusu getiriler tasarruf fonu havuzunun içinde tasarruf fon havuzu toplamının asgari %3’ünün karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın ihtiyat fonuna eklenecektir.

Tasarruf fon havuzunda toplanan tutarlar,

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın ihraç etmiş olduğu Türk Lirası cinsi yurt içi kira sertifikalarının alımında,

Türkiye’de faaliyet gösteren katılım bankalarında açılacak Türk Lirası cinsi özel cari hesaplarda ya da katılma hesaplarında,

Türkiye’de faaliyet gösteren varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen Türk Lirası cinsi yurt içi kira sertifikalarının alımında,

Kurulca uygun görülecek diğer faizsiz yatırım araçlarında

değerlendirilecektir.

Yukarıda sayılan her bir yatırım aracı için Kurul, azami veya asgari nitelikte oran belirleyebilmektedir.

Şirket, tasarruf fon havuzu fonlarının değerlendirilmesinde ürün faaliyetlerinin belirlenmesi ve fiyatlama hükümlerine uygun hareket etmek zorundadır.

Tasarruf fon havuzunda biriken tutarların tutulduğu hesaplar, şirketin kendi hesaplarından ayrılmaktadır.

Bu hesaplar, sözleşmelerini finansman döneminden önce sona erdiren veya cayma hakkını kullanan müşterilere yapılacak geri ödemeler ile tahsisat ödemeleri ve yukarıda bahsi geçen yatırım faaliyetleri dışında kullanılamayacaktır.

XV-) Gayrimenkul Edinilmesine İlişkin Sınırlamalar

Yönetmelik’in gayrimenkul edinilmesine ilişkin sınırlamalara ilişkin 24. Maddesi uyarınca;

Bir şirketin gayrimenkullerinin net defter değerleri toplamı, özkaynaklarının %50’sini aşamayacaktır. Bu hesaplamada, değerleme veya enflasyon düzeltmesine bağlı olarak oluşan ve gayrimenkul hesabına eklenen değer artışları %50 oranında dikkate alınacaktır.

Sözleşmeler kapsamındaki finansman alacaklarından dolayı edinilmek zorunda kalındığı tevsik edilen gayrimenkuller yukarıda bahsi geçen sınırın hesaplamasında dikkate alınmayacaktır. Alacaklardan dolayı edinilmek zorunda kalınan gayrimenkullerin ve diğer varlıkların, Kurulca farklı bir süre belirlenmediği müddetçe, 3 yıl içerisinde elden çıkarılması zorunludur.

%50 sınırının aşılması hâlinde ise, aşım tutarı özkaynak hesaplamasında indirim kalemi olarak dikkate alınacaktır.

XVI-) Bağış Sınırları

Yönetmelik’in bağış sınırlarına ilişkin 25. Maddesi uyarınca;

Şirketin bir malî yılda yapabileceği bağış miktarı, özkaynaklarının 4/1000’ünü aşamayacaktır.

Yapılan bağış ve yardımların en az 1/2’sinin, kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider veya indirim olarak dikkate alınabilecek bağış ve yardımlardan oluşması zorunludur.

XVII-) Yurtdışından Temin Edilecek Belgeler

Yönetmelik’in yurtdışından temin edilecek belgelere yönelik 31. Maddesi uyarınca;

Yönetmelik’te yer alan başvurularla ilgili olarak yabancı uyruklu kişilerden, gerekli görülen ve ilgili ülke mevzuatına göre temin edilmesi mümkün olan belgeler istenmektedir.

Yabancı uyruklu kişilerden istenilen belgelerin bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların tutulduğu bir merci ya da sistem olmaması nedeniyle temin edilememesi durumunda, bu durumun ilgili ülkenin yetkili mercilerinden alınacak bir belge ile Kurum’a tevsik edilmesi zorunludur.

Yabancı uyruklu kişilerden istenilen belgelerin bu kişilerin yerleşik olduğu ülkede kayıtların tutulduğu bir merci ya da sistem olmaması nedeniyle temin edilemediği ve bu durum ilgili ülkenin yetkili mercilerinden alınacak bir belge ile de Kurum’a tevsik edilemediği takdirde, söz konusu tevsikin yapılamayacağına dair ilgili gerçek kişi veya tüzel kişilerce yazılı olarak beyanda bulunulması zorunludur.

Yönetmelik’te yer alan başvurularla ilgili olarak yurt dışından temin edilecek belgelerin ilgili ülkenin yetkili makamlarınca ve Türkiye’nin o ülkedeki konsolosluğunca veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan 20/06/1984 tarihli ve 3028 sayılı Kanun ile kabul edilen Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması ve başvuruya belgelerin noter onaylı tercümelerinin de eklenmesi şarttır.

XVIII-) Dış Hizmet Alımına İlişkin Sınırlamalar

Yönetmelik’in dış hizmet alımına ilişkin sınırlamalara yönelik 32. Maddesi uyarınca;

Şirketler, tasarruf finansman faaliyeti, muhasebe ve raporlama ve iç sistemler kapsamındaki faaliyetlerini kendi bünyelerinde gerçekleştireceklerdir.

Bu faaliyetler üçüncü taraflara devredilemeyecek ve danışmanlık hariç dış hizmet alımı yapılamayacaktır.

XIX-) Geçici Hükümler

Yönetmelik’in intibak sürecine ilişkin Geçici 1. Maddesi uyarınca;

Kurum’a başvuracak tasarruf finansman şirketleri, verecekleri dilekçe ekinde noter onaylı olarak;

Tasarruf finansman faaliyetinde bulunduklarına dair beyanı,

Bilgi formu ve süreç kapsamında takip edilecek planı,

Sürecin tamamlanacağına ilişkin yönetim kurulunun taahhüdünü,

Kamu yararını ilgilendiren kuruluşlarda bağımsız denetim yapmak üzere yetkilendirilmiş bir bağımsız denetim kuruluşu ile yapılan bağımsız denetim sözleşmesini,

İntibak için başvurulması halinde ayrıca, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ kapsamında şirketin bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılacak yerinde incelemesi neticesinde hazırlanacak rapora ilişkin bağımsız denetim sözleşmesini

sunmak zorundadır. Kurum gerekli göreceği ilave bilgi ve belgeleri talep edebilmektedir.

İntibak veya iradi tasfiye kararı alan şirketlerin Kurulca uygun görülecek plan dâhilinde bağımsız denetim raporlarını Kurum’a sunmaları zorunludur.

Kurum’a başvuruda bulunmaksızın tasarruf finansman faaliyetinde bulunmaya devam edenler hakkında izinsiz faaliyette bulunanlara ilişkin hükümler uygulanacaktır.

Yönetmelik’in edinilmiş gayrimenkuller ve ortaklık paylarına ilişkin Geçici 2. Maddesi uyarınca;

Kanun yürürlüğe girmeden önce faaliyet gösteren ve Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre intibak sağlayarak faaliyet izni alan şirketlerin faaliyet izni öncesinde edinmiş olduğu gayrimenkuller nedeniyle, gayrimenkul sınırına ilişkin aşımlar, giderilecek aşımlar kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Bu tür aşımı bulunan şirketler mevcut gayrimenkullerinin özkaynaklarına oranı %50 sınıra ulaşıncaya kadar, tasarruf finansman faaliyeti kapsamında alacaklarından dolayı edindikleri gayrimenkuller ile işyeri olarak kullanılmak üzere edinilen gayrimenkuller hariç olmak üzere, yeni gayrimenkul edinemeyeceklerdir.

Kanun yürürlüğe girmeden önce şirketlerin edinilmiş olan ortaklık paylarının Kurum’un uygun göreceği süre içerisinde elden çıkartılması gerekmektedir. Bu süre içerisinde bedelsiz sermaye artışları hariç yeni ortaklık payı edinilemeyecektir.

Yönetmelik’in sözleşmelere ilişkin Geçici 3. Maddesi uyarınca;

Şirketler, çerçeve sözleşmeler yürürlüğe girene kadar, Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla, sözleşme yapmaya devam edeceklerdir.

Şirketlerin tahsisat ödemesi yapabilmesi için gerekli olan; müşteri bazlı sözleşmelerde sözleşme tutarının %40’ı kadar tasarruf yapılması ve öngörülen sözleşme süresinin 2/5’ine ulaşılması şartı 01/01/2022 tarihine kadar imzalanan tasarruf finansman sözleşmeleri için 1/5 olarak uygulanabilecektir.

Yönetmelik’in mevcut şubelere ilişkin Geçici 4. Maddesi uyarınca;

Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten önce açılan şubeler için 1.000.000-TL sermaye tutarına ilişkin koşul aranmayacaktır.

Ancak mevcut şubelerinin sayısı, 1.000.000-TL sermaye tutarına göre açabileceği şube sayısını aşan şirketler, aşım giderilinceye kadar yeni şube açamayacaktır.

Yönetmelik’in mevcut şirketlerin tasfiyesine ilişkin Geçici 5. Maddesi uyarınca;

Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle tasarruf finansman faaliyeti gösteren şirketlerin tasfiyesi iradi tasfiye hükümlerine tabidir.

İradi tasfiye koşullarına uyum sağlamayan şirketlerin tasfiyesi, tasarruf finansman şirketinin faaliyet izninin kaldırılması ve tasfiyesi uyarınca tasfiye komisyonu tarafından gerçekleştirilmektedir.

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ile ilgili metne buradan ulaşabilirsiniz.

Tasarruf Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik ile ilgili daha fazla bilgi almak için info@berkerberker.com adresinden bize ulaşabilirsiniz.